Προγραμματίζει τα στάδια ελέγχου (ορισμός στόχου, μεθοδολογίας, διαδικασιών ελέγχου, των απαιτουμένων αποδεικτικών στοιχείων, κ.λ.π).
Συλλέγει και αξιολογεί τα διαθέσιμα και συλλεχθέντα στοιχεία ως προς την εγκυρότητα και τη νομιμότητα τους, με παράλληλο έλεγχο της αποτελεσματικής χρησιμοποίησης των οικονομικών και ανθρώπινων πόρων.
Εκπονεί, υπό τις οδηγίες του Προϊστάμενου του Τμήματος, τη στοχοθεσία και τα χρονοδιαγράμματα επίτευξης των υπηρεσιακών στόχων.
Αναλαμβάνει πρωτοβουλίες για τη βελτίωση της λειτουργίας του Τμήματος.
Επιθεωρεί και ελέγχει χώρους εργασίας για την εφαρμογή των διατάξεων της εργατικής νομοθεσίας για θέματα αρμοδιότητας της Επιθεώρησης Εργασιακών Σχέσεων
Εισηγείται στον Προϊστάμενο του Τμήματος την επιβολή διοικητικών κυρώσεων και προσφεύγει στη δικαιοσύνη για την επιβολή ποινικών κυρώσεων σε παραβάτες εργοδότες, κατά περίπτωση.
Επιβάλει πράξεις διοικητικών κυρώσεων κατά δέσμια αρμοδιότητα.
Εξετάζει κάθε καταγγελία και αίτημα που υποβάλλεται στο Τμήμα για την ορθή εφαρμογή της εργατικής νομοθεσίας.
Παρεμβαίνει συμφιλιωτικά και επιλύει ατομικές ή συλλογικές εργατικές διαφορές σύμφωνα με την κείμενη νομοθεσία.
Συνεργάζεται με άλλες υπηρεσίες και ελεγκτικά σώματα στο πλαίσιο συγκρότησης μικτών κλιμακίων ελέγχου
Συνδράμει σε συμβουλευτικό επίπεδο και παρέχει σχετικές υποδείξεις και πληροφορίες προς τους εργοδότες και τους εργαζόμενους που αφορούν στην τήρηση των κείμενων διατάξεων της εργατικής νομοθεσίας.
Ενημερώνει τον Προϊστάμενο του Τμήματος ή της Διεύθυνσης και εισηγείται σχετικά για τα τυχόν προβλήματα που παρουσιάζονται κατά την εφαρμογή της ισχύουσας νομοθεσίας.
Συντάσσει και εισηγείται έγγραφες απαντήσεις επί ερωτημάτων στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων του Τμήματος.
Υποβάλλει αρμοδίως τα προβλεπόμενα στατιστικά στοιχεία της ατομικής του δραστηριότητας.
Ασκεί κάθε άλλη αρμοδιότητα σχετική με το αντικείμενο και την αποστολή του Τμήματος (άρθρο 2 του ν. 3996/2011).