Χειρίζεται θέματα που αφορούν σε σπήλαια, καθώς και στις αρχαιότητες και τα πάσης φύσεως ευρήματα που προέρχονται από αυτά και τα οποία χρονολογούνται από την απώτατη προϊστορία έως τον 4ο αιώνα μ.Χ., καθώς και σε μουσεία ή συλλογές σπηλαιολογικών ευρημάτων αναφερόμενα στις αντίστοιχες χρονικά περιόδους.
Πραγματοποιεί αρχαιολογική έρευνα πεδίου για τον εντοπισμό σπηλαίων και επεξεργάζεται και δημοσιεύει σχετικές επιστημονικές αναφορές και εργασίες
Καταγράφει, τεκμηριώνει και μελετά τις αρχαιότητες, το ανθρωπολογικό υλικό και τα λοιπά κινητά και ακίνητα ευρήματα που εντοπίζονται στα σπήλαια και στον περιβάλλοντα χώρο και τηρεί τα σχετικά αρχεία.
Μεριμνά για τη διατήρηση, την αποτροπή της καταστροφής, της αλλοίωσης και γενικά κάθε άμεσης και έμμεσης βλάβης των σπηλαίων και του και του περιβάλλοντος φυσικού τοπίου
Προγραμματίζει και εκτελεί αρχαιολογικές μελέτες και έργα δι΄ αυτεπιστασίας για την προστασία, συντήρηση, αναστήλωση, ευπρεπισμό, διαμόρφωση και ανάδειξη του χώρου των σπηλαίων και του περιβάλλοντος φυσικού τοπίου
Συμβάλλει στην αποτροπή της παράνομης ανασκαφής και διακίνησης αρχαιοτήτων και πάσης φύσεως σπηλαιολογικών ευρημάτων και καταλοίπων
Μεριμνά για την ίδρυση και λειτουργία των Δημοσίων αρχαιολογικών μουσείων, προωθώντας τη μελέτη και μόνιμη ή προσωρινή έκθεση των αρχαιοτήτων και λοιπών σπηλαιολογικών ευρημάτων, καθώς και των καταλοίπων παλαιοντολογικών θέσεων σε ειδικά σπηλαιολογικά μουσεία ή σε αίθουσες άλλων δημόσιων μουσείων, σύμφωνα με τα σύγχρονα πορίσματα της μουσειολογίας.
Διαχειρίζεται διοικητικά θέματα που άπτονται της προστασίας του σπηλαιολογικού πλούτου και του οικείου πολιτιστικού αποθέματος και της εν γένει εύρυθμης λειτουργίας της Υπηρεσίας
Προετοιμάζει τους φακέλους για την εισαγωγή των θεμάτων στο οικείο Τοπικό Συμβούλιο Μνημείων, καθώς και συντάσσει φακέλους προς τις οικείες Διευθύνσεις της Κεντρικής Υπηρεσίας για την εισαγωγή θεμάτων στα κεντρικά γνωμοδοτικά όργανα, όπως ορίζει η κείμενη νομοθεσία
Παρέχει, εφόσον του ανατεθεί, επιστημονική υποστήριξη στη Γραμματεία των Κεντρικών ή Τοπικών Συμβουλίων του ΥΠΠΟΑ
Διενεργεί σπηλαιολογικές, παλαιολιθικές και ανθρωπολογικές έρευνες σε συνεργασία με τους επιστημονικούς, ερευνητικούς και εκπαιδευτικούς οργανισμούς της ημεδαπής και τις αλλοδαπές αρχαιολογικές σχολές και ινστιτούτα, που είναι εγκατεστημένα στην Ελλάδα, ή εποπτεύει τις αντίστοιχες έρευνες αυτών.
Συμμετέχει στη διοργάνωση επιστημονικών ημερίδων και συνεδρίων
Συμβάλλει σε επιστημονικές εκδόσεις με αντικείμενο την προστασία και ανάδειξη του σπηλαιολογικού πλούτου και της πολιτιστικής κληρονομιάς και αναλαμβάνει την επιμέλεια των εκδόσεων της ΕΠΣ.
Διευκολύνει την πρόσβαση των πολιτών στην αρχαιολογική κληρονομιά και προωθεί δράσεις για την ανάδειξη και την ένταξή της στη σύγχρονη ζωή συνεισφέροντας στην παιδεία, την αισθητική αγωγή και την ευαισθητοποίηση τους
Συμμετέχει στη διαμόρφωση των αναπτυξιακών πολιτικών της χώρας σε ό,τι αφορά στην εφαρμογή της προστασίας της αρχαιολογικής κληρονομιάς και παρέχει τις απαραίτητες αδειοδοτήσεις.