Χειρίζεται θέματα που αφορούν σε αρχαιολογικούς χώρους, μνημεία και ιστορικούς τόπους, που χρονολογούνται από τον 4ο αιώνα μ.Χ. έως το 1830, σε μουσεία ή αρχαιολογικές συλλογές αναφερόμενα στις αντίστοιχες χρονικά περιόδους, καθώς και σε νεότερα θρησκευτικά μνημεία από το 1830 και εξής.
Πραγματοποιεί αρχαιολογική έρευνα πεδίου και επεξεργάζεται και δημοσιεύει σχετικές επιστημονικές αναφορές και εργασίες
Καταγράφει, τεκμηριώνει και μελετά τα κινητά και ακίνητα μνημεία της επικράτειας και τηρεί τα σχετικά αρχεία
Προγραμματίζει και εκτελεί αρχαιολογικές μελέτες και έργα δι αυτεπιστασίας για την προστασία, συντήρηση, αναστήλωση, ευπρεπισμό, διαμόρφωση και ανάδειξη των αρχαιολογικών χώρων και μνημείων, καθώς και για τη μόνιμη ή προσωρινή έκθεση στα μουσεία των κινητών μνημείων
Μεριμνά για τη διατήρηση, την αποτροπή της καταστροφής, της αλλοίωσης και γενικά κάθε άμεσης και έμμεσης βλάβης στην αρχαιολογική κληρονομιά, καθώς και την προστασία του περιβάλλοντος των αρχαιολογικών χώρων και μνημείων και εν γένει του πολιτιστικού τοπίου της χώρας
Μεριμνά για την ίδρυση και λειτουργία των Δημοσίων αρχαιολογικών μουσείων και συμβάλλει στην ανανέωση και εναρμόνισή τους με τα σύγχρονα πορίσματα της μουσειολογίας, ενώ παράλληλα εποπτεύει επιστημονικά τη λειτουργία των Μη Δημοσίων και των Εκκλησιαστικών Μουσείων
Συμβάλλει στην αποτροπή της παράνομης ανασκαφής και διακίνησης αρχαιοτήτων
Διευκολύνει την πρόσβαση των πολιτών στην αρχαιολογική κληρονομιά και προωθεί δράσεις για την ανάδειξη και την ένταξή της στη σύγχρονη ζωή συνεισφέροντας στην παιδεία, την αισθητική αγωγή και την ευαισθητοποίηση τους
Συμμετέχει στη διαμόρφωση των αναπτυξιακών πολιτικών της χώρας σε ό,τι αφορά στην εφαρμογή της προστασίας της αρχαιολογικής κληρονομιάς και παρέχει τις απαραίτητες αδειοδοτήσεις.
Διαχειρίζεται διοικητικά θέματα που άπτονται της προστασίας της πολιτιστικής κληρονομιάς, και της εν γένει εύρυθμης λειτουργίας της Υπηρεσίας του
Προετοιμάζει τους φακέλους για την εισαγωγή των θεμάτων στο οικείο Τοπικό Συμβούλιο Μνημείων και συντάσσει φακέλους προς τις οικείες Διευθύνσεις της Κεντρικής Υπηρεσίας για την εισαγωγή θεμάτων στα κεντρικά γνωμοδοτικά όργανα, όπως ορίζει η κείμενη νομοθεσία
Παρέχει, εφόσον του ανατεθεί, η επιστημονική υποστήριξη στη Γραμματεία των Κεντρικών ή Τοπικών Συμβουλίων του ΥΠΠΟΑ
Εποπτεύει τις έρευνες των επιστημονικών, ερευνητικών και εκπαιδευτικών οργανισμών της ημεδαπής και των αλλοδαπών αρχαιολογικών σχολών και ινστιτούτων, που είναι εγκατεστημένες στην Ελλάδα, καθώς και των Επιστημονικών Επιτροπών για τη μελέτη και εκτέλεση έργων
Εισηγείται και συντάσσει διοικητικά έγγραφα που άπτονται των αρμοδιοτήτων της Υπηρεσιακής μονάδας, εφαρμόζοντας την κείμενη νομοθεσία.