Προγραμματίζει τα στάδια ελέγχου (ορισμός στόχου, μεθοδολογίας, διαδικασιών ελέγχου, των απαιτουμένων αποδεικτικών στοιχείων, κ.λ.π).

Διενεργεί επιθεωρήσεις και ελέγχους σε χώρους εργασίας όλο το 24ωρο, σε όλη την περιοχή αρμοδιότητας του Τμήματος που υπηρετεί για την εφαρμογή της εργατικής νομοθεσίας για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία και εφόσον διαπιστώσει ελλείψεις και παραβάσεις κατά πράξη και περίπτωση υποδεικνύει μέτρα για την συμμόρφωση των εργοδοτών ή/και επιβάλλει τις προβλεπόμενες κυρώσεις στους παραβάτες.

Ερευνά τα αίτια και τις συνθήκες των σοβαρών και θανατηφόρων εργατικών ατυχημάτων και ασθενειών που του ανατίθενται και σχετίζονται με την εργασία και συντάσσει εκθέσεις έρευνας των ατυχημάτων που ανήκουν στις ανωτέρω κατηγορίες, με σκοπό την αποφυγή επανάληψής τους. Σε περίπτωση που προκύπτουν ευθύνες για τα ατυχήματα των ανωτέρω κατηγοριών οι εκθέσεις έρευνας διαβιβάζονται αρμοδίως εν είδει μηνυτήριων αναφορών.

Ασκεί κατ εντολή κάθε άλλη αρμοδιότητα σχετική με το αντικείμενο και την αποστολή τουΤμήματος

Επιθεωρεί τους χώρους εργασίας όλο το 24ωρο, ελέγχει για την τήρηση των διατάξεων της κείμενης εργατικής νομοθεσίας σχετικά με την ασφάλεια και την υγεία στην εργασία την πρόληψη, την αντιμετώπιση και την καταπολέμηση των μορφών συμπεριφοράς βίας και παρενόχλησης και επιβάλλει στους παραβάτες των προβλεπόμενων κυρώσεων. Παρέχει υποδείξεις και πληροφορίες προς τους εργοδότες, εργαζομένους, εμπλεκόμενα πρόσωπα και οργανισμούς για τη λήψη μέτρων βελτίωσης των συνθηκών εργασίας, την πρόληψη των κινδύνων και την προστασία και προαγωγή της Ασφάλειας και Υγείας στην Εργασία. Εξετάζει κάθε καταγγελία και αιτήμα που υποβάλλεται στις Υπηρεσίες για την ορθή εφαρμογή της εργατικής νομοθεσίας για την Ασφάλεια και Υγεία στην Εργασία. Συμμετέχει σε προβλεπόμενες μικτές επιτροπές και κλιμάκια ελέγχου με συναρμόδιες υπηρεσίες και φορείς. Εκτελεί δειγματοληψία και μετρήσεις φυσικών, χημικών και βιολογικών παραγόντων στους χώρους εργασίας. Υποβάλλει στατιστικά στοιχεία για τις δραστηριότητες του τμήματος στο Τμήμα Συντονισμού της αρμόδιας Περιφερειακής Διεύθυνσης Επιθεώρησης Ασφάλειας και Υγείας στην Εργασία. Απαντά σε ερωτήματα και παρέχει πληροφόρηση και συμβουλές που αφορούν στην ασφάλεια και την υγεία των εργαζομένων. Εκπροσωπεί και εισηγείται στη Νομαρχιακή Επιτροπή Υγείας και Ασφάλειας των Εργαζομένων (ΝΕΥΑΕ) για θέματα αρμοδιότητας του τμήματος και η συμμετοχή στις αρμοδιότητες της ΝΕΥΑΕ. Ενημερώνει άμεσα τις αρμοδίες Επιθεωρήσεις Εργασιακών Σχέσεων για θέματα που αφορούν στις αρμοδιότητές τους. Εκπροσωπεί την υπηρεσία με εξουσιοδότηση προισταμένου κατά την εκδίκαση σε πρώτο βαθμό των προσφυγών κατά των πράξεων επιβολής προστίμων της Υπηρεσίας. Ασκεί κάθε άλλης αρμοδιότητα συναφούς με το αντικείμενο και την αποστολή του Τμήματος (άρθρο 2 του ν. 3996/2011, άρθρο 103 του ν. 4808/2021 και σε κάθε άλλη διάταξη της κείμενης νομοθεσίας).

Συλλέγει και αξιολογεί τα διαθέσιμα και συλλεχθέντα στοιχεία ως προς την εγκυρότητα και τη νομιμότητα τους, με παράλληλο έλεγχο της αποτελεσματικής χρησιμοποίησης των οικονομικών και ανθρώπινων πόρων.